इराण आणि अमेरिकेतील वाढता तणाव आणि त्यानंतर सुरू झालेले युद्धविषयक घडामोडी यांचा थेट परिणाम जागतिक कमॉडिटी बाजारावर दिसून येत आहे. विशेषतः सोन्याच्या दरांमध्ये गेल्या काही दिवसांत प्रचंड अस्थिरता निर्माण झाली असून, सराफा बाजारात मोठ्या चढ-उतारांची नोंद होत आहे. कधी युद्धाची शक्यता वाढली की सोन्याचे दर घसरतात, तर कधी युद्धविरामाबाबत चर्चा किंवा शांततेच्या संकेतांमुळे सोन्याच्या किमती अचानक उसळी घेत आहेत.
गेल्या काही दिवसांपासून सोन्याच्या दरात सातत्याने घट दिसत होती. मागील काही महिन्यांचा आढावा घेतल्यास, सोन्याचे दर उच्चांकावरून मोठ्या प्रमाणात खाली आलेले दिसतात. मात्र, अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी नुकतेच इराणसोबतच्या संघर्षाबाबत एक महत्त्वपूर्ण विधान केले. त्यांनी संकेत दिले की, या आठवड्याच्या शेवटी दोन्ही देशांमध्ये युद्धविराम करार होण्याची शक्यता आहे. तसेच या कराराचे ठिकाण आणि वेळ लवकरच जाहीर केली जाईल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
या घोषणेनंतर जागतिक बाजारात लगेचच प्रतिक्रिया उमटली. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर गुंतवणूकदारांनी सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्याकडे पुन्हा वळण्यास सुरुवात केली आणि सोन्याच्या दरांमध्ये अचानक वाढ दिसून आली. काही दिवसांपासून सुरू असलेली घसरण थांबून बाजारात पुन्हा तेजीचे वातावरण निर्माण झाले.
स्थानिक सराफा बाजारातही याचा थेट परिणाम दिसून आला. जळगावच्या सराफा बाजारात सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी वाढ नोंदवली गेली आहे. सोन्याच्या दरात तब्बल 2,000 रुपयांची वाढ झाली असून, चांदीच्या दरात 6,000 रुपयांची उसळी पाहायला मिळाली. जीएसटीसह सोन्याचा दर 1 लाख 51 हजार 616 रुपये प्रति तोळा इतका पोहोचला आहे, तर चांदीचा दर 2 लाख 51 हजार 320 रुपये प्रति किलो इतका झाला आहे. सलग तीन दिवस झालेल्या घसरणीनंतर बाजारात ही तेजी अचानक दिसून आली आहे.
व्यापाऱ्यांच्या मते, गेल्या काही दिवसांत सोन्या-चांदीच्या किमतींमध्ये सतत घसरण सुरू होती. त्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये काहीशी अनिश्चितता निर्माण झाली होती. मात्र, युद्धविरामाच्या चर्चेनंतर बाजाराने लगेचच दिशा बदलली. आंतरराष्ट्रीय राजकीय घडामोडी आणि भू-राजकीय तणाव यांचा सोन्याच्या दरांवर थेट परिणाम होत असल्याचे पुन्हा एकदा स्पष्ट झाले आहे.
याआधी इराण आणि अमेरिकेतील संघर्ष तीव्र झाला होता तेव्हा सोन्याचे दर वाढून जवळपास 2 लाख रुपयांच्या आसपास पोहोचले होते, असेही सराफा बाजारातील जाणकार सांगतात. सोनं हे नेहमीच “सेफ हेवन” म्हणजे सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाते. त्यामुळे युद्ध, तणाव किंवा आर्थिक अनिश्चितता वाढली की गुंतवणूकदार मोठ्या प्रमाणावर सोन्याकडे वळतात आणि दर वाढतात. उलट, शांतता किंवा युद्धविरामाच्या शक्यतेमुळे गुंतवणूकदार शेअर बाजार किंवा इतर पर्यायांकडे वळतात आणि सोन्याची मागणी कमी होते.
सध्या परिस्थिती पुन्हा एकदा बदलताना दिसत आहे. युद्ध थांबण्याच्या शक्यतेमुळे सोन्याच्या किमतींमध्ये पुन्हा तेजी आली आहे. काही तज्ज्ञांच्या मते, जर खरोखरच इराण आणि अमेरिकेमध्ये युद्धविराम करार झाला, तर पुढील काही दिवसांत सोन्याच्या किमतींमध्ये आणखी वाढ होऊ शकते. जागतिक बाजारात डॉलरची हालचाल, तेलाच्या किमती आणि भू-राजकीय स्थिरता यावरही सोन्याचे दर अवलंबून असतात.
दुसरीकडे, भारतात सरकारने सोन्यावरील आयात करात बदल केल्याचा परिणामही बाजारावर जाणवत आहे. सध्या आयात कर 6 टक्क्यांवरून 15 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात आला असल्याने देशांतर्गत बाजारात सोन्याच्या किमती तुलनेने जास्त राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे ग्राहकांवरही थेट परिणाम होत आहे.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, सोन्याच्या दरांमध्ये सध्या दिसणारी अस्थिरता ही तात्पुरती नसून आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी घाईघाईने निर्णय न घेता बाजारातील घडामोडी लक्षपूर्वक पाहणे गरजेचे आहे.
एकूणच, इराण-अमेरिका तणाव, युद्धविरामाच्या चर्चा आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चितता यामुळे सोन्याच्या बाजारात मोठी हालचाल सुरू आहे. पुढील काही दिवस सोन्याच्या किमतींसाठी निर्णायक ठरू शकतात, असे मत बाजार विश्लेषकांकडून व्यक्त केले जात आहे.
About the Author
