देशात दिवसेंदिवस वाढत चाललेले इंधन दर, पेट्रोल-डिझेलवरील वाढते अवलंबित्व आणि परकीय चलनाची मोठ्या प्रमाणावर होणारी गळती या पार्श्वभूमीवर सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेला अधिक सक्षम करण्याची गरज अधोरेखित होत आहे. अशा परिस्थितीत ग्रामीण व सीमाभागातील नागरिकांसाठी रेल्वे सेवा अधिक मजबूत आणि सुलभ करणे काळाची गरज असल्याचे मत व्यक्त करत सांगोल्यातील शहीद अशोक कामटे बहुउद्देशीय सामाजिक संघटनेने राज्य सरकार आणि केंद्र सरकारकडे महत्त्वपूर्ण मागणी केली आहे.
संघटनेच्या वतीने मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांना निवेदन देण्यात आले असून, कोल्हापूर–मिरज–पंढरपूर–कुर्डूवाडी–लातूर या रेल्वे मार्गावर गाड्यांच्या फेऱ्या वाढवाव्यात, अशी प्रमुख मागणी करण्यात आली आहे. या रेल्वे मार्गावर नियमित व अधिक वारंवार रेल्वे सेवा उपलब्ध झाल्यास ग्रामीण भागातील नागरिकांना सुरक्षित, स्वस्त आणि पर्यावरणपूरक प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध होईल, असा विश्वास संघटनेने व्यक्त केला आहे.
संघटनेच्या निवेदनात नमूद केल्याप्रमाणे, कोल्हापूर, मिरज, सांगली, कवठेमहांकाळ, ढालगाव, सांगोला, पंढरपूर तसेच लगतच्या अनेक भागांतून दररोज हजारो नागरिक खासगी वाहनांद्वारे प्रवास करतात. रोजगार, शिक्षण, व्यापार, आरोग्य सेवा आणि धार्मिक कारणांसाठी मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या या प्रवासामुळे पेट्रोल आणि डिझेलचा प्रचंड वापर होत आहे. परिणामी देशाला मोठ्या प्रमाणात इंधन आयातीवर अवलंबून राहावे लागत असून, कोट्यवधी रुपयांचे परकीय चलन खर्ची पडत आहे.
या पार्श्वभूमीवर रेल्वे सेवा वाढविणे हे केवळ प्रवाशांच्या सोयीचे नसून देशाच्या आर्थिक हिताचे पाऊल ठरू शकते, असा दावा संघटनेने आपल्या निवेदनात केला आहे. रेल्वे हा इंधन बचतीच्या दृष्टीने सर्वात प्रभावी आणि कमी खर्चिक वाहतूक पर्याय मानला जातो. खासगी वाहनांच्या तुलनेत रेल्वेचा वापर वाढल्यास इंधन खर्च कमी होण्याबरोबरच कार्बन उत्सर्जनावरही नियंत्रण मिळवता येईल.
संघटनेने असेही नमूद केले आहे की, रस्त्यांवर वाढणारी वाहनसंख्या ही वाहतूक कोंडी, अपघात आणि पर्यावरण प्रदूषण यामागील मोठे कारण बनत आहे. ग्रामीण भागातील अनेक रस्त्यांवर अपुऱ्या सुविधांमुळे अपघातांचे प्रमाण वाढले आहे. रेल्वे गाड्यांच्या फेऱ्या वाढविल्यास नागरिक सुरक्षित प्रवासाला प्राधान्य देतील आणि त्यामुळे रस्ते अपघातांचे प्रमाण काही प्रमाणात कमी होऊ शकते.
याशिवाय ग्रामीण आणि सीमाभागातील आर्थिक विकासालाही या निर्णयाचा मोठा फायदा होऊ शकतो, असे संघटनेचे म्हणणे आहे. रेल्वे नेटवर्क अधिक सक्षम झाल्यास उद्योग, व्यापार, पर्यटन आणि शेतीपूरक व्यवसायांना चालना मिळेल. विशेषतः सांगोला, पंढरपूर, मिरज, कुर्डूवाडी आणि लातूर परिसरातील शेतकरी, व्यापारी आणि लघुउद्योजकांना मालवाहतूक आणि प्रवासासाठी अधिक सोयी उपलब्ध होतील.
पर्यटन क्षेत्राच्या दृष्टीनेही ही मागणी महत्त्वाची मानली जात आहे. धार्मिक आणि ऐतिहासिक स्थळांनी समृद्ध असलेल्या या भागात दरवर्षी लाखो पर्यटक आणि भाविक येत असतात. विशेषतः पंढरपूर येथे आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीच्या काळात लाखो वारकरी दाखल होतात. अशा वेळी खासगी वाहनांची संख्या प्रचंड वाढते आणि वाहतूक व्यवस्थेवर मोठा ताण निर्माण होतो. रेल्वे सेवा अधिक वारंवार उपलब्ध झाल्यास भाविकांना सुरक्षित आणि सुलभ प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध होईल.
अधिक मास, आषाढी एकादशी तसेच इतर धार्मिक सोहळ्यांच्या काळात पंढरपूरमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गर्दी होत असल्याने रेल्वे विभागाने विशेष नियोजन करणे गरजेचे असल्याचेही संघटनेने निवेदनात नमूद केले आहे. मिरज–पंढरपूर–पुणे तसेच कोल्हापूर–कलबुर्गी मार्गावर दर चार तासांनी नियमित रेल्वे सेवा सुरू करण्यात यावी, अशी मागणी संघटनेचे सरअध्यक्ष निलकंठ शिंदे यांनी केली आहे.
त्यांच्या मते, रेल्वे सेवा वाढल्यास ग्रामीण भागातील विद्यार्थी, नोकरी करणारे कर्मचारी, व्यावसायिक तसेच शेतकरी यांना मोठा दिलासा मिळेल. सध्या अनेकांना बस किंवा खासगी वाहनांवर अवलंबून राहावे लागते. त्यामध्ये वेळ, पैसा आणि इंधन यांचा मोठा खर्च होत असल्याने सामान्य नागरिकांवर आर्थिक ताण वाढत आहे.
दरम्यान, या निवेदनाच्या प्रती पंतप्रधान Narendra Modi तसेच रेल्वेमंत्री Ashwini Vaishnaw यांनाही पाठविण्यात आल्याची माहिती संघटनेकडून देण्यात आली आहे. केंद्र सरकारने ग्रामीण आणि धार्मिक पर्यटनाच्या दृष्टीने या रेल्वे मार्गाला विशेष महत्त्व देत सकारात्मक निर्णय घ्यावा, अशी अपेक्षाही संघटनेने व्यक्त केली आहे.
सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेला चालना देणे, इंधन बचत करणे, पर्यावरण संवर्धन साधणे आणि ग्रामीण भागातील आर्थिक विकासाला गती देणे या सर्व बाबींचा विचार करता मिरज–पंढरपूर–लातूर रेल्वे मार्गावरील गाड्यांच्या फेऱ्या वाढविण्याची मागणी आता अधिक गंभीरतेने चर्चेत येऊ लागली आहे. शासन आणि रेल्वे प्रशासन या मागणीवर कितपत सकारात्मक प्रतिसाद देते, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
About the Author
