संपादकीय : विशेष तपास पथक अर्थात SIT (Special Investigation Team) ही एक स्वतंत्र आणि उच्चस्तरीय तपास यंत्रणा असते. गुंतागुंतीच्या, संवेदनशील, गंभीर तसेच उच्च-प्रोफाइल प्रकरणांमध्ये जेव्हा नियमित तपास यंत्रणा अपुरी पडते, तेव्हा निष्पक्ष व सखोल तपासासाठी SIT ची स्थापना केली जाते. ही चौकशी प्रामुख्याने सरकारच्या आदेशाने किंवा न्यायालयाच्या निर्देशानुसार केली जाते.
SIT चौकशीची गरज का भासते?
SIT चौकशीची आवश्यकता खालील परिस्थितींमध्ये निर्माण होते—
- जेव्हा एखादे प्रकरण अत्यंत गंभीर, संवेदनशील किंवा व्यापक स्वरूपाचे असते.
- जेव्हा नियमित पोलिस किंवा तपास यंत्रणा त्या प्रकरणाचा प्रभावी तपास करण्यात अपयशी ठरतात.
- जेव्हा निष्पक्ष, पारदर्शक आणि स्वतंत्र तपास होणे अत्यावश्यक असते.
- जेव्हा प्रकरणात राजकीय, प्रशासकीय किंवा आर्थिक दबाव असल्याची शक्यता असते.
SIT मध्ये कोण असतात?
SIT मध्ये—
- कायद्याची अंमलबजावणी करणारे अनुभवी व वरिष्ठ अधिकारी असतात.
- आवश्यकतेनुसार फॉरेन्सिक, सायबर, आर्थिक गुन्हे यांसारख्या क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश केला जातो.
- या अधिकाऱ्यांना आधुनिक फॉरेन्सिक तंत्रज्ञान आणि विशेष तपास पद्धतींचे प्रशिक्षण दिलेले असते.
SIT चे मुख्य कार्य काय असते?
SIT ची जबाबदारी अत्यंत स्पष्ट व मर्यादित असते—
- एखाद्या विशिष्ट गुन्ह्याचा किंवा गुन्ह्यांच्या समूहाचा सखोल आणि वस्तुनिष्ठ तपास करणे.
- गुन्ह्यातील खरे आरोपी शोधणे, पुरावे संकलित करणे आणि गुन्हे उघडकीस आणणे.
- तपास पूर्ण झाल्यानंतर अहवाल सरकार किंवा न्यायालयास सादर करणे.
SIT चौकशीचे फायदे
SIT चौकशीमुळे—
- प्रकरणाचा निष्पक्ष, पारदर्शक आणि सखोल तपास होतो.
- संवेदनशील व वादग्रस्त प्रकरणांमध्ये जनतेचा विश्वास वाढतो.
- राजकीय किंवा अन्य दबावांपासून तपास यंत्रणा स्वतंत्रपणे काम करू शकते.
- सत्य बाहेर येण्याची शक्यता अधिक बळकट होते.
सौजन्य : Google
About the Author
