पंढरपूर : आषाढी वारीच्या भक्तिमय वातावरणात श्री संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखी सोहळ्यातील चौथे व अखेरचे गोल रिंगण तसेच उभे रिंगण बाजीराव विहीर येथे लाखो वारकरी, वैष्णव आणि भाविकांच्या उपस्थितीत अत्यंत उत्साहात व भक्तिभावाने पार पडले. “ज्ञानोबा-तुकाराम”, “माऊली माऊली” आणि “पांडुरंग हरी”च्या अखंड जयघोषाने संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला. रिंगण सोहळ्याचे दिव्य दर्शन घेण्यासाठी राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून आलेल्या भाविकांनी मोठी गर्दी केली होती.
आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने श्री विठ्ठल-रुक्मिणीच्या दर्शनासाठी महाराष्ट्रासह विविध राज्यांतून निघालेल्या संतांच्या पालख्या आता पंढरीच्या उंबरठ्यावर पोहोचल्या आहेत. संत ज्ञानेश्वर महाराजांचा पालखी सोहळा पंढरपूरच्या दिशेने मार्गस्थ झाला. वेशीवर असलेल्या बाजीराव विहीर परिसरात पोहोचताच वारकरी आणि भाविकांनी माऊलींचे जल्लोषात स्वागत केले.
उड्डाणपुलालगतच्या सर्व्हिस रस्त्यावर उभ्या रिंगणासाठी हजारो वारकरी आधीपासूनच उत्सुकतेने प्रतीक्षा करत होते. दुपारी सुमारे साडेतीन वाजता उभे रिंगण पार पडले. या सोहळ्यादरम्यान टाळ-मृदंगांचा निनाद, वीणेचा मंजुळ स्वर आणि हरिनामाचा अखंड गजर यामुळे संपूर्ण परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला. वारकरी नामस्मरणात तल्लीन झाले होते. अनेक भाविकांनी या ऐतिहासिक क्षणाचे दर्शन डोळ्यांत साठवून ठेवण्यासाठी मोबाईल कॅमेऱ्यांतही रिंगणाचे चित्रण केले.
उभ्या रिंगणानंतर पालखी सोहळा शेजारील मोकळ्या मैदानात अखेरच्या गोल रिंगणासाठी दाखल झाला. वाखरीच्या पालखी तळावर पोहोचलेल्या विविध संतांच्या दिंड्यांतील हजारो वारकरीही या सोहळ्यासाठी बाजीराव विहीर परिसरात एकत्र आले होते. सायंकाळी सुमारे साडेपाच वाजता माऊलींची पालखी रिंगणस्थळी पोहोचताच वातावरण अधिकच भारावून गेले.
सेवेकऱ्यांनी टाळ-मृदंगांच्या तालावर खांद्यावर पालखी नाचवत भाविकांच्या भोवती रिंगण घातले. मानाच्या दिंड्यांनी भगवे झेंडे घेऊन रिंगणात प्रदक्षिणा पूर्ण केली. त्यानंतर अश्वस्वारांनी पारंपरिक पद्धतीने रिंगणाची सुरुवात केली. अश्वांच्या वेगवान धावांसह उपस्थित लाखो वारकऱ्यांनी “माऊली… माऊली…” असा जयघोष करत भक्तीचा उत्स्फूर्त आविष्कार घडवून आणला. हा अविस्मरणीय सोहळा पाहून अनेक भाविकांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू तरळले.
रिंगण सोहळा हा वारी परंपरेतील अत्यंत महत्त्वाचा आणि आध्यात्मिक दृष्ट्या पवित्र मानला जाणारा विधी आहे. संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखी सोहळ्यातील प्रत्येक रिंगणाला विशेष धार्मिक महत्त्व असून अखेरचे गोल रिंगण पाहण्यासाठी वारकरी विशेष उत्सुक असतात. यंदाही लाखो भाविकांनी या सोहळ्याचे दर्शन घेत भक्तीचा अनुपम अनुभव घेतला.
संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखी सोहळ्यातील जिल्ह्यातील दुसरे उभे रिंगण आणि चौथे तसेच अखेरचे गोल रिंगण बाजीराव विहीर येथे यशस्वीरीत्या पार पडले. रिंगणानंतर पालखी सोहळा वेशीवरील वाखरी पालखी तळावर मुक्कामासाठी दाखल झाला. पालखी वाखरीत पोहोचताच संपूर्ण परिसरात विठ्ठलनामाचा गजर घुमू लागला. “पांडुरंग पांडुरंग”च्या घोषणांनी वातावरण अधिकच भक्तिमय झाले.
संत ज्ञानेश्वर महाराजांचा पालखी सोहळा वाखरी येथून श्री विठ्ठल मंदिराच्या दिशेने प्रस्थान करणार आहे. त्यामुळे पंढरी नगरीत भक्तांच्या उत्साहाला आणखी उधाण आले असून लाखो वारकरी विठुरायाच्या दर्शनासाठी आतुर झाले आहेत.
वारीत सहभागी होणाऱ्या वारकरी भाविकांच्या सोयीसाठी प्रशासनाने वाखरी पालखी तळावर व्यापक सुविधा उपलब्ध करून दिल्या आहेत. शुद्ध पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था, सुलभ शौचालये, स्नानगृहे, आरोग्य सुविधा, आपत्कालीन वैद्यकीय कक्ष, मुख्यमंत्री आरोग्य रथ, हिरकणी कक्ष, मसाज सुविधा, मुख्यमंत्री वारकरी निवारा कक्ष (जर्मन हॅंगर), मोबाईल चार्जिंग केंद्र तसेच स्वच्छतेची विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. याशिवाय पोलीस, होमगार्ड, आपत्कालीन प्रतिसाद पथके आणि स्वयंसेवक यांच्या माध्यमातून कडक सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली असून गर्दीचे प्रभावी नियोजन करण्यात येत आहे.
वारीचा प्रवास आता अंतिम टप्प्यात पोहोचला असून संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या पालखीचे पंढरपूर प्रवेशाकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे. भक्ती, समता, सेवा आणि मानवतेचा संदेश देणारी ही शतकानुशतके चालत आलेली परंपरा आजही लाखो वारकऱ्यांना एकत्र आणत आहे. बाजीराव विहिरीवरील अखेरच्या रिंगणाने यंदाच्या पालखी सोहळ्यात भक्तिभावाचा सर्वोच्च क्षण अनुभवायला मिळाला आणि दिशेने निघालेल्या प्रत्येक वारकऱ्याच्या मनात विठुरायाच्या दर्शनाची ओढ अधिकच तीव्र झाली.
About the Author
